سيد على اكبر برقعى قمى
31
راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )
و بايد دانست كه اسنا را به قصر و به مدّ هر دو خواندهاند ، و ياقوت آن را با الف ممدوده ضبط كرده است و فيروزآبادى با الف مقصوره . إسنوى : با كسر همزه و سكون سين بىنقطه و فتح نون منسوب است بر خلاف قياس به اسنا و شايد در ريشه « واوى » باشد . بههرحال ، جمال الدّين عبد الرحيم بن حسن بن علىّ اموى اسنوى شافعى ، صاحب كتاب طبقات الشافعيّة و شرح بر منهاج بيضاوى و شرح الفيّه و كتاب التمهيد و متوفّى 722 بدان منسوب است . أسوانى : با ضمّ همزه و سكون سين بىنقطه منسوب است به اسوان « 1 » كه شهرى است در صعيد مصر و سمعانى آن را با فتح سين ضبط كرده است . و ابو الحسين احمد بن علىّ بن ابراهيم بن محمّد بن حسين بن زبير اسوانى معروف به ابن زبير و ملقّب به رشيد بن زبير در برابر رشيد وطواط و رشيد فارقى كه در طبقهء نويسندگان و اديبان و شاعران و فقيهان است و كتابها پرداخت ، از جمله : كتاب جنان الجنان و روض الاذهان در شعراى مصر و كتاب شفاء الغلة فى سمت القبلة و كتاب منية الالمعى و اين كتاب بر بسيارى از علوم مشتمل است ، و اسوانى در يمن منصب قضا داشت و لقب قاضى قضاة اليمن و داعى دعاة الزمن گرفت و در انديشهء سلطنت افتاد و سكّه به نام خود زد و وزير عاضد عبيدى او را دستگير كرد و در سال 563 به دارش آويخت . و نيز برادرش ابو محمّد حسن بن علىّ اسوانى مؤلّف كتاب النسب و متوفّى 561 بدان منسوباند . أسيد : با ضمّ همزه و فتح سين بىنقطه بر وزن زبير مصغّر اسد است به معنى شير كوچك و نام جمعى از صحابه و تابعان و محدّثان است . اسيدى : با ضبط پيش منسوب است به اسيد ابن عمرو بن تميم كه پدر تيرهاى است از قبيلهء تميم و جمعى از اعلام محدّثان به اين تيره منسوبند ، از جمله : غياث بن ابراهيم تميمى اسيدى از اصحاب صادقين عليهما السّلام . « 2 » أسير الهوى : با فتح همزه بر وزن امير به معنى دربند ، و هوى با فتحهاى هوّز به معنى آرزو و عشق و معنى تركيبى آن در بند عشق و آرزو است و آن لقب مهذّب هبتى است و در هبتى بيايد . أشتر : با فتح همزه و سكون شين نقطهدار بر وزن اختر كسى را گويند كه پلك زيرين چشمش برگشته باشد و آن لقب مالك بن حارث نخعى است از اصحاب امير المؤمنين عليه السّلام « 3 » و از دليران نامدار . و معاويه پس از مرگ اشتر گفت : « على را دو دست نيرومند بود ؛ يكى عمّار كه در صفّين كشته گرديد و ديگرى اشتر كه امروز از جهان برفت » . و در سال 38 درگذشت .
--> ( 1 ) - اسّوان : شهرى در مصر عليا در ساحل رود نيل نزديك آبشار كه سدّى مهمّ در آنجا براى ذخيرهء آب ساختهاند ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 37 ) . ( 2 ) - مقصود از « صادقين » امام محمّد باقر و امام جعفر صادق عليهما السّلام است . ( 3 ) - مؤلّف در اين كتاب هرجا لقب امير المؤمنين را بهطور مطلق ذكر مىكند منظور ، امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام است .